Bu tip hastalıklar
Cinsel yolla bulaşan birçok bakteri, parazit, virüs ve mantar vardır. Bu hastalıkların dünya çapında görülme oranı ise hızla artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), her gün dünya çapında 1 milyondan fazla yeni vakanın ortaya çıktığını bildiriyor. Günümüzde, tanımlanan 25’in üzerinde mikroorganizmanın cinsel yolla bulaşarak hastalıklara yol açtığını keşfedilmiştir.
Hastalık, üretranın (idrarı keseden dışarıya taşıyan boru şeklindeki organ) iltihaplanması nedeniyle ortaya çıkar. Bu duruma üretrit denir.
Hastalık etkenleri
Neisseria Gonorrhoeae (Bel Soğukluğu/Gonore), Chlamydia Trachomatis (Klamidya), Ureaplasma Urealyticum, Trichomonas Vaginalis, Herpes Simplex Virus ve Mycoplasma Genitalium gibi etkenler vardır.
Belirtileri
İdrar yaparken yanma, sık sık idrar yapma, idrar kanalında kaşıntı
Tanı
Akıntı örneği incelemesi sırasında x1000 büyütmede en az 5 lökosit/hpf’lik iltihap hücresi görülürse üretrit tanısı verilir. Ayrıca tanı için ilk adım gram boyama yapılmasıdır. Gram boyamada gram negatif diplokokların bulunması gonore (bel soğukluğu) göstergesidir. Eğer görülmezse, non-gonkoksik üretrit olarak tanımlanır. Trikomonas, bir parazittir ve mikroskop altında gözlemlenebilir. Etken ajan, antikor testleri ve PCR gibi yöntemlerle akıntı kültüründen ayrılabilir.
Tedavi
Etken tespit edildiğinde, duyarlı antibiyotik tedavisi başlanır. Gonore tedavisinde sefalosporin, azitromisin ve kinolon grubu antibiyotikler kullanılır; non-gonokoksik üretritlerde doksisiklin, azitromisin ve eritromisin grubu antibiyotikler kullanılır; ve trikomonas enfeksiyonları için metronidazol kullanılır. Ek olarak, eş tedavisi kesinlikle gereklidir. Bununla birlikte, tedavinin ana odak noktası “korunma yani güvenli cinsel birliktelik” olmalıdır.
Komplikasyonlar (İstenmeyen Yan Etkiler)
Hastalık tedavi edilmezse idrar yolu darlıkları, kısırlık, prostatit, testis iltihabı (epididimoorşit), menenjit ve endokardit gibi istenmeyen durumlara neden olabilir.
Genital Herpes
Herpes simpleks virüsü (HSV), genital herpes veya uçuk olarak bilinen bir enfeksiyona neden olur. Her iki HSV tipi de sıklıkla genital uçuk nedeni olabilir (HSV-2: %85-90, HSV-1: %10-15).
Belirtileri
Virüs geçtikten sonra belirtilerin ortaya çıkması 1 ila 26 gün (ortalama 4 gün) sürer. Olguların %75’inde virüs hiçbir belirti göstermez. Virüsün ilk enfeksiyonunda gösterdiği belirtiler, daha sonra tekrarlayan ataklarda gösterdiği belirtilerden farklıdır.
İlk atak
Genital bölge ve çevresinde veya anüs etrafında ağrılı su dolu kabarcıklar (vezikül). Lenfadenopati olarak da bilinen kasık bölgesinde ağrılı şişlik.
Şikayetler
Ateş, baş ağrısı, eklem ağrıları, lenfadenopati olarak da bilinen kasık bölgesinde ağrılık şişlik.
Tekrarlayan atak
Genital veya anal bölgede ülser oluşumu
Nasıl bulaşır
Genital herpes, başka bir kişiyle vajinal, oral (ağız yoluyla) veya anal (makat yoluyla) seks sırasında bulaşabilir. Erkekten kadına bulaşma şansı, kadından erkeğe bulaşma şansından daha düşüktür. Dünya çapında 15 ila 50 yaş arası her 5 kadından 1’inde bu enfeksiyon görülürken, erkeklerde 9 kişiden 1’inde görülmektedir. Korunmak için kondom kullanmak riski azaltsa da kesin bir koruyuculuk sağlamaz.
Tanı
Fiziksel muayane ve laboratuar testleri (viral kültür, PCR testi, kanda antikor bakılması) kullanılarak belirlenir.
Tedavi
Asiklovir ve valasiklovir gibi antiviral ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar, lezyonların daha seri bir şekilde ortadan kalkmasını sağlar ve bu da atakların sayı ve şiddetini azaltır.
Genital Siğil
HPV, insan papilloma virüsüdür.
Yüzlerce alt tipi vardır ve her biri genital sisteme zarar verir.
HPV Tip 6 ve 11 genellikle görünür genital siğiller oluşturur.
HPV ile ilişkili kanserlerden (serviks, penis ve anal kanserler) en çok Tip 16 ve 18 gibi sessiz izleyenler sorumludur. Bulaşmanın en yaygın yolu cinsel temastır (vajinal, oral veya anal), ancak elle temas, ortak jilet veya iç çamaşırı kullanımı, anneden bebeğe vb.
Birçoğu herhangi bir belirti göstermez, bu da asemptomatik olarak bilinir. (%70) Bulaştıktan sonrası lezyonların ortaya çıkması veya inkübasyon süresi üç ila sekiz ay arasında değişmektedir.
Tanı
Papillomatöz (karnabahar görünümlü) kahverengi veya kırmızımsı lezyonlarla birlikte tanınır. Lezyon görünmeyen hastalarda, genital bölgeye %3 ila %5 asetik asid uygulandığında kondülomlar beyaz alanlar olarak görülür. Bu uygulama sıklıkla tavsiye edilmez. HPV-DNA ile subtiplendirme yapılabilir.
Biyopsi yapılır mı?
Rutin biyopsi yapılması önerilmez. Fakat atipik görünüşlü, pigmente, sert veya ülsere siğillere, İmmün yetmezliği olanlara ve tedavi sonrası iyileşme göstermeyen lezyonlara biyopsi önerilir.
HPV aşısı
9 ila 26 yaş arası kadınlara uygulanır ve erkeklere de uygulanabilir. Dokuz farklı HPV virüsü içerir. 6 ay boyunca üç doz uygulanır.
Tedavi
HPV enfeksiyonunu vücuttan atan veya temizleyen bir tedavi yoktur, ancak virüslerin yüzde 90’ı iki yıl içinde kendiliğinden vücuttan atılır. Virüs tamamen yok edilemese de genital siğiller çeşitli yollarla ortadan kaldırılabilir.
Elektrokoterizasyon: o bölgeyi yakmak için bir elektrik akımı kullanır.
Kriyoterapi: Siğil sıvı nitrojenle dondurulur.
Siğil dokusunu kimyasal olarak yakan kremler
Kadınlar serviks kanseri açısından taramaya alınmalıdır.
Anal kondülomu olan riskli hastaların (HIV, transplant vb.) düzenli olarak anal sitoloji ile taranması gerekir. Penis idrar deliğinde yaralanma olanlar, üretra veya kese tutulumu için sistoskopik bir inceleme yaptırmalıdır.
Cinsel yolla bulaşan diğer hastalıklar
AIDS (HIV)
Hepatik hastalıklar (HBV ve HCV)
Frengi (Sifiliz)
Donovanozis (Granüloma inguinale) olarak bilinir.
Skabies (Uyuz)
Kasık bitleri (pediculosis pubis)